Chúng tôi từng hướng dẫn giới hạn băng thông khi tải game ngay giữa một cuộc gọi hỗ trợ. Hôm đó cả nhà khách hàng mất mạng đúng lúc đang họp online. Ai cũng nháo nhào gọi hỏi vì sao mạng cáp quang tốc độ cao mà vẫn đứng hình. Hỏi ra mới biết, con trai lớn đang tải bản cập nhật game gần 60GB.
Câu chuyện này lặp lại rất nhiều lần trong công việc của chúng tôi. Phần lớn mọi người nghĩ mạng yếu do nhà mạng. Ít ai ngờ chính ứng dụng tải game đang chiếm gần hết đường truyền. Bài viết này, chúng tôi chia sẻ đúng cách vẫn hướng dẫn khách. Đó là cài công cụ giới hạn băng thông ngay trong ứng dụng. Nhờ vậy game vẫn tải xong mà cả nhà không ai bị ảnh hưởng.
Tải Game Dung Lượng Lớn Thường Chiếm Trọn Băng Thông Mạng Gia Đình
Game bây giờ không còn nhẹ như mười năm trước. Một bản game AAA có thể nặng 60 đến 100GB. Bản cập nhật hàng tháng cũng ngốn thêm vài GB. Khi bấm tải, các ứng dụng như Steam, Epic Games Launcher hay Riot Client mặc định dùng tối đa tốc độ đường truyền đang có. Chúng không tự chừa lại phần nào cho việc khác.
Băng thông, nói dễ hiểu, là lượng dữ liệu tối đa đường mạng nhà bạn xử lý được trong một giây. Nó được chia đều cho mọi thiết bị đang dùng cùng lúc. Gói cáp quang 100Mbps nghe có vẻ lớn. Nhưng khi một ứng dụng chiếm gần hết, phần còn lại cho họp online hay xem phim gần như không đáng kể.
Chúng tôi từng xử lý một ca khó nhớ. Đó là gia đình có bố làm việc từ xa, mẹ dạy học online, con thì mê game. Mỗi lần con tải bản cập nhật, cuộc gọi Zoom của cả bố lẫn mẹ đều giật hình cùng lúc. Nhà này còn lắp thêm khóa cửa thông minh dùng Wifi hay Bluetooth, thêm camera an ninh, loa thông minh.
Tất cả chia nhau cùng một đường truyền. Càng nhiều thiết bị kết nối, băng thông càng bị chia nhỏ. Ứng dụng tải game luôn là bên chiếm phần lớn nhất, nếu không ai can thiệp. Nhiều người còn không biết launcher vẫn âm thầm tải bản cập nhật ngầm. Ngay cả khi họ nghĩ mình chưa mở game.
Hệ quả rõ nhất là độ trễ tăng vọt, dân kỹ thuật hay gọi là ping. Ping là thời gian tín hiệu đi từ máy bạn tới server rồi quay lại, tính bằng mili giây. Chơi game online bình thường, ping khoảng 20 đến 50 là mượt. Khi có thiết bị khác đang tải game ngốn hết băng thông, ping có thể vọt lên 200, thậm chí 300.
Người đang chơi game trong nhà lúc đó cũng bị giật lag theo, dù máy họ không hề tải gì cả. Chúng tôi từng giải thích điều này cho không ít khách. Ai cũng bất ngờ. Họ tưởng ping cao là do nhà mạng kém. Không ai nghĩ do chính người thân đang tải game gây ra.
Nhiều khách còn hỏi chúng tôi có nên nâng cấp gói mạng đắt hơn để hết giật lag không. Câu trả lời phần lớn là chưa cần. Gói mạng gia đình phổ thông hiện nay khoảng 100 đến 200Mbps. Mức này thừa sức phục vụ vài thiết bị, nếu biết chia băng thông hợp lý. Đổi gói cước tốn thêm vài trăm ngàn mỗi tháng. Trong khi đó, giới hạn tốc độ tải chỉ mất vài phút và hoàn toàn miễn phí.
Cách Cài Đặt Công Cụ Giới Hạn Băng Thông
Cách nhanh nhất là vào ngay phần cài đặt của ứng dụng tải game. Hầu hết đều có sẵn tùy chọn giới hạn tốc độ. Trên Steam, bạn vào Settings, chọn mục Downloads, sẽ thấy dòng Limit bandwidth to. Tại đây gõ con số theo KB/s, tức kilobyte trên giây, đơn vị nhỏ hơn Mbps tám lần. Ví dụ gói mạng nhà bạn 100Mbps, muốn dành khoảng 30% cho việc tải game. Lấy 100 chia 8 rồi nhân 0,3, ra khoảng 3.750KB/s. Epic Games Launcher cũng có thanh trượt Max download speed trong phần Settings. Kéo tới mức mong muốn là xong, không cần tính toán phức tạp.
Nếu ứng dụng không có sẵn tùy chọn này, chúng tôi có ba bước hướng dẫn khách. Cách này áp dụng được cho gần như mọi launcher phổ biến:
- Mở phần cài đặt mạng hoặc tải xuống trong ứng dụng, tìm mục có chữ bandwidth, download speed hoặc network
- Đặt giới hạn bằng khoảng 30 đến 50% tốc độ mạng tối đa, tùy số người đang dùng mạng cùng lúc
- Khởi động lại ứng dụng một lần để mức giới hạn mới được áp dụng đúng
Nếu nhà có nhiều thiết bị và muốn kiểm soát chặt hơn, chúng tôi khuyên cấu hình thêm QoS trên router. QoS viết tắt của Quality of Service, tức tính năng ưu tiên băng thông cho từng thiết bị hoặc ứng dụng. Vào trình duyệt, gõ địa chỉ quản trị router, thường là 192.168.1.1 hoặc 192.168.0.1, đăng nhập rồi tìm mục QoS hoặc Traffic Control. Gán mức ưu tiên cao cho laptop làm việc, điện thoại học online. Mức ưu tiên thấp hơn dành cho thiết bị đang tải game. Cách này giải quyết tận gốc, vì dù ứng dụng có cố chiếm băng thông, router vẫn giữ phần dành riêng cho việc quan trọng.
Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm những công cụ số khác, có thể xem qua hướng dẫn xây dựng kênh Youtube kiếm tiền online. Đây là bài chúng tôi từng viết khá kỹ. Nó giúp tận dụng thời gian rảnh hiệu quả hơn, ngoài việc chỉ tải game giải trí.
Sai lầm chúng tôi hay gặp nhất là khách đặt giới hạn quá thấp, kiểu 500KB/s cho một bản game nặng 80GB. Kết quả là chờ cả tuần vẫn chưa tải xong. Mức hợp lý nên đủ để tải trong vài giờ. Vẫn nên chừa lại ít nhất một nửa băng thông cho sinh hoạt khác.
Một mẹo nhỏ đội ngũ chúng tôi hay dùng là bật tính năng đo lưu lượng, kiểu Data usage trên Windows. Nhờ vậy biết chính xác ứng dụng nào đang ăn nhiều mạng nhất, trước khi quyết định giới hạn bao nhiêu.
Sau khi chỉnh xong, chúng tôi luôn khuyên khách kiểm tra lại bằng một bài đo tốc độ mạng đơn giản. Mở trình duyệt chạy speedtest ngay trong lúc game đang tải. Nếu tốc độ đo được vẫn còn kha khá, giới hạn đã phát huy tác dụng. Ví dụ mức đo vẫn trên 50% tối đa của gói mạng.
Nếu mạng vẫn gần như đứng hình, có thể ứng dụng chưa áp dụng đúng. Lúc này cần khởi động lại máy. Hoặc kiểm tra xem có ứng dụng nào khác đang tải ngầm. Ví dụ trình duyệt tự cập nhật, hoặc phần mềm sao lưu đám mây.
Lưu Ý Khi Sử Dụng Để Cân Bằng Tốc Độ Tải Và Sinh Hoạt Chung
Khung giờ tải cũng quan trọng không kém mức giới hạn. Chúng tôi thường khuyên đặt lịch tải vào khoảng nửa đêm đến sáng sớm, lúc cả nhà đã ngủ, ít ai dùng mạng. Steam và Epic Games Launcher đều cho đặt lịch tải tự động. Chỉ cần chọn Scheduled downloads rồi chọn khung giờ mong muốn. Cách này giúp bạn khỏi phải nhớ giới hạn thủ công mỗi tối. Sáng dậy, game đã tải xong sẵn.
Số thiết bị trong nhà không cố định, nên mức giới hạn cũng nên thay đổi theo. Gia đình chúng tôi từng hỗ trợ có bốn người: hai làm việc từ xa, một học Zoom buổi tối, một chơi game cuối tuần. Ngày thường họ để giới hạn tải game ở mức thấp, khoảng 20% băng thông, để dồn cho công việc. Cuối tuần không ai họp hành, họ nới lên 60 đến 70% cho tải nhanh hơn.
Chúng tôi hay nhắc khách kiểm tra lại mức này định kỳ. Nhất là khi nhà có thêm người làm việc online, hoặc mua thêm thiết bị thông minh mới.
Một điều ít người để ý là mùa cao điểm, ví dụ dịp game bom tấn ra mắt. Ai cũng tải cùng lúc buổi tối, mạng khu vực dễ bị nghẽn hơn bình thường, dù nhà bạn đã giới hạn đúng. Những ngày này chúng tôi khuyên dời lịch tải sang khuya muộn hơn một chút. Hoặc chia làm hai lần tải thay vì một lần, để tránh giờ cao điểm chung của cả khu.
Với những anh chị đang kinh doanh online tại nhà, việc quản lý băng thông còn liên quan trực tiếp tới công việc. Chúng tôi từng gặp một khách vừa bán hàng online vừa mê game. Mỗi lần con tải game là website bán hàng của họ load chậm hẳn, khách đặt hàng bỏ giữa chừng.
Cập nhật thêm xu hướng thiết kế website mới nhất cũng giúp ích nhiều. Trang sẽ nhẹ hơn, tải nhanh hơn, ngay cả khi mạng đang bị chia sẻ.
Nếu trang bán hàng của bạn đang cũ, nặng, tải chậm bất kể mạng mạnh hay yếu, đáng để đầu tư lại từ đầu. Chúng tôi nghĩ vậy sau nhiều lần hỗ trợ khách gặp tình huống này. Một đơn vị làm thiết kế website bán hàng chuyên nghiệp sẽ tối ưu tốc độ tải ngay từ lúc dựng trang. Nhờ vậy bạn cũng đỡ phải phụ thuộc vào việc giới hạn băng thông ở nhà mỗi khi có người tải game.
Điều Cả Nhà Sẽ Thấy Rõ Khi Áp Dụng Đúng Cách
Sau khi cài đặt xong công cụ giới hạn băng thông, bạn sẽ thấy khác biệt rõ ngay. Các cuộc gọi họp online không còn giật hình giữa chừng nữa. Phim vẫn xem mượt dù con đang tải game bên phòng kế. Chúng tôi tin đây là việc nên làm ngay từ ngày đầu lắp mạng. Đừng đợi tới lúc cả nhà cãi nhau, ai cũng nghĩ do người khác chiếm mạng. Chỉ mất vài phút chỉnh trong ứng dụng và router. Đổi lại, cả nhà dùng chung một đường truyền mà ai cũng thoải mái.
